Audi Quattro / Ur-Quattro (1980–1991)

Audi introduceerde de eerste generatie Quattro op de Auto Show Genève in 1980. De Quattro werd gebouwd tussen 1980 en 1991. Het model werd gekenmerkt door een nieuw ontworpen four-wheel-drive systeem en bleek een echt talent in rally wedstrijden. De Duitse fabrikant was de eerste die een all-wheel-drive model introduceerde in de rallysport en won zijn allereerste race als gevolg van deze ‘innovatieve’ oplossing.

Audi Quattro uit 1980

Geschiedenis en achtergrond

Het idee voor quattro-aandrijving kwam van Jörg Bensinger, chassis-ingenieur bij Audi. Terwijl hij in Finland de Volkswagen Iltis — een klein militair terreinvoertuig — testte, merkte hij hoe de Iltis elke andere auto in de sneeuw overtrof, ongeacht het vermogen. Op zijn terugkeer in Ingolstadt stelde Bensinger het idee voor aan Walter Treser, Audi’s directeur pre-development. Ferdinand Piëch — kleinzoon van Ferdinand Porsche en hoofd van de technische afdeling — was direct overtuigd en zette zijn gewicht achter het project.

Audi’s nieuwe technische meesterwerk was in staat de Groep B-reglementen maximaal te benutten, met de voordelen van vierwielaandrijving die Audi’s rivalen in het stof liet bijten. De eerste 400 exemplaren werden gebouwd als bewijs dat aan de Groep 4-kampioenschapsreglementen was voldaan voor de World Rally Championship. Niemand verwachtte wat er daarna zou komen.

De auto werd leverbaar voor het grote publiek in het najaar van 1980 en had een 2,1 liter vijf-cilinder die 200 PK leverde. Het interieur en exterieur ondergingen diverse wijzigingen gedurende de jaren tachtig, zoals de introductie van liquid crystal display (1983 en 1988), een nieuw dashboard (1984 en 1985) en een nieuwe hellende grille (1985 facelift).

De Turbocharged 5 Liter motor

In 1987 kreeg het model een 2,2 vijf-cilinder DOHC motor waardoor het vermogen steeg naar 220 PK en een top gehaald kon worden van rond de 230 km/u. In de rallysport werd de Audi Quattro een van de meest succesvolle auto’s ooit gebouwd.

Interieur van de Audi Quattro

Design en interieur

Het was het tijdperk van wigvormen en de Quattro kon op geen andere manier worden ontworpen. Binnenin boden de hoog opgebouwde voorstoelen uitstekende zijdelingse steun. Het dashboard was ook wigvormig, met een vierkant instrumentencluster dat extra knoppen had op zijn rand. Op de middenconsole plaatste de fabrikant specifieke knoppen die het midden- en achterdifferentieel blokkeerden.

Elektrische ramen, centrale vergrendeling, een Blaupunkt stereo, koplampensproeiers, voor- en achterrijverlichting en een getint windscherm waren allemaal standaarduitrusting. Ondanks zijn racedna was de Ur-Quattro een volwaardige gran tourer — comfortabel, goed uitgerust en dagelijks bruikbaar.

Voor het 1983-modeljaar werd het dashboard gewijzigd van een analoog instrumentencluster naar een groen digitaal LCD-display, later in 1988 gewijzigd naar een oranje LCD-display. Het interieur werd herontworpen in 1985 en bevatte een volledig nieuwe dashboardindeling, nieuw stuurwielontwerp en nieuw middenconsoleontwerp.

Modelvarianten

Liefhebbers verdelen Quattros in drie motorperioden:

WR-modellen (1980–1987) — de pionier:

De Quattro had drie motorvariaties gedurende zijn productieperiode. Alle hadden de beroemde vijfcilinder turbocharged configuratie, te beginnen met een 2.144 cc 10-klepper van 1980 tot 1987. Vermogen: 197–200 pk. De eerste 400 exemplaren waren homologatieauto’s voor Groep 4.

MB-modellen (1987–1989) — de verfijnde versie:

In 1987 werd de motorinhoud vergroot naar 2,2 liter en werd de aandrijflijn geüpgraded met een Torsen-middendifferentieel, waardoor de koppelverdeling en algehele rijdbaarheid verbeterden. Vermogen: 220 pk.

RR-modellen (1989–1991) — de 20-klepper:

De definitieve en krachtigste evolutie arriveerde in 1989 met de introductie van een nieuwe 20-klepper cilinderkop, waarmee het vermogen steeg naar 220 pk. Hoewel de toevoeging van een katalysator de ultieme winsten beperkte, zijn de 20-klepper auto’s de snelste en meest gewilde versies vandaag.

Audi Sport Quattro (1983–1984) — de homologatiespecial:

Voor Groep B-homologatie. Kortere wielbasis, lichtgewicht Kevlar-kunststof carrosseriepanelen, 306 pk, slechts 224 exemplaren gebouwd.

Racevarianten:

• Quattro A1 / A2 (1981–1982) — eerste generatie rally-Quattro, 300–320 pk
• Quattro A2 (1983–1984) — verfijnd en krachtigere versie

IMSA / Trans-Am racewagens (1987–1991) — Noord-Amerikaanse raceserie

Rally succes

Audi’s oer-quattro zette de rallywereld in 1980 volledig op zijn kop. In de vroege jaren ’80 waren de Audi’s onverslaanbaar. De neiging tot onderstuur, die het gevolg was van de plaatsing van het blok vóór de vooras, werd uitstekend gecompenseerd door de betere tractie van het Quattro-systeem.

De zegetocht bereikte in 1985 een hoogtepunt met de dikbespoilerde Audi S1. Daarna parkeerde Audi de de rally-auto’s in de berm omdat het de rally’s te gevaarlijk vond vanwege de uitzinnige publieksmassa’s die met gevaar voor eigen leven de voorbijstormende rallybolides toejuichden. Audi zou nog even terugkomen in de rallysport met de Audi 200 quattro.

Tegenwoordig is er nog altijd een grote schare fans van de oer-quattro te vinden binnen verschillende clubs van liefhebbers.

Concurrenten

Rally-gevoede Subaru Imprezas en Mitsubishi Evos waren nog meer dan een generatie weg. De ingenieurstovenaren bij Porsche zouden hun AWD-technologie nog zes jaar niet op de weg brengen. Zelfs de gravel- en grintstages van het World Rally Championship waren nog tweewielajandrijvingsterritorium. Directe concurrenten waren:

• Porsche 911 Carrera SC / 3.2 (geen AWD)
• BMW M3 E30 (achterwielaandrijving)
• Ford Sierra RS Cosworth
• Lancia Delta HF Integrale (later)

Opvolgend model

Om het succes van het originele voertuig te herdenken werden alle volgende Audi’s met het kenmerkende quattro vierwielaandrijfsysteem gebadged als “quattro” met een kleine letter “q” en in een onderscheidend lettertype dat vrijwel onveranderd is gebleven sinds zijn introductie. De directe opvolger als high-performance Audi was de S2 coupé — maar de Quattro als model had geen gelijkwaardig opvolger.