Volkswagen Minibus T1 / T2 (1950–1979)

De volkswagen minibus werd gebouwd tussen 1950 en 1979 en zou uitgroeien tot een icoon van de jaren zestig dat stond voor vrijheid en onafhankelijkheid. De bus was een voorloper van de moderne vracht-en personenbusjes en het busje kreeg, net als de kever, vele bijnamen zoals de ‘microbus’, ‘minibus’ en ‘Hippie Van’. De bus kwam door de jaren heen in versies T1, T2, T3 en T4 en uiteraard is er inmiddels ook een elektrische variant.

VW bus T1 uit 1954 met de naar boven openende voorruitjes

Geschiedenis en achtergrond van de Volkswagen bus

Het verhaal begon kort na de Tweede Wereldoorlog binnen de verwoeste Wolfsburg-fabrieken van Volkswagen. De Nederlandse Volkswagen-importeur Ben Pon schetste in 1947 tijdens een fabrieksbezoek een eenvoudige cargo-transporter, na het zien van geïmproviseerde onderdelen-transportvoertuigen gebouwd op Kever-chassis.

Volkswagen-ingenieurs verfijnden het idee tot de Type 2 — zo genoemd omdat de Kever al intern was aangeduid als “Type 1”.Op 12 november 1949 presenteerde Volkswagen de Transporter voor het eerst aan journalisten, maar de productie startte pas op 8 maart 1950. De formule was briljant eenvoudig: achterin gemonteerde luchtgekoelde platte-viermotor, achterwielaandrijving, cab-forward ontwerp en enorme interieurruimte.

In tegenstelling tot andere achterin-gemonteerde Volkswagens, die voortdurend evolueerden maar nooit volledig nieuwe modellen zagen, werd de Transporter periodiek volledig herzien — met varianten die achteraf werden aangeduid als “T1” tot “T5”. In augustus 1967 verving de “Bay Window” de “Split Screen” — een radicale herziening met vrijwel elk carrosseriepaneel en mechanisch onderdeel gewijzigd.

Volkswagen T1

Design en interieur

De vroegste T1’s zijn direct herkenbaar aan hun kenmerkende tweedelige voorruit, wat de bijnaam “Split Window Bus” opleverde. Buggies gebouwd tot 1955 worden achteraf aangeduid als de T1a of “barndoor”, vanwege de grote achtermotorklep.

De T2 verloor de kenmerkende gesplitste voorruit en was iets groter en aanmerkelijk zwaarder dan zijn voorganger. De wijzigingen omvatten kogelgewricht-voorwielophanging in plaats van king-and-link-pin, onafhankelijke achterwielophanging in plaats van reductiekasten en swing-arms, een eendelige voorruit en neerklapbare cabineraampjes. De top van het fabrieksgamma was de Samba-bus, met tot 23 ramen afhankelijk van het jaar.

De T2a (“Early Bay”, 1967–1971) behield de luchtgekoelde platte-viermotor maar bood betere zichtbaarheid en iets meer interieurruimte. De T2b (“Late Bay”, 1972–1979) introduceerde significante veiligheids- en emissieverbeteringen, inclusief grotere bumpers, dubbel-circuit remmen en — voor Noord-Amerika — verplichte zijmarkeringslichten.

Volkswagen bus Samba uit 1965

Modelvarianten

De Volkswagen Minibus kwam in een verbazend breed scala aan varianten. Er was de Transporter (bestelbus), de Kombi (met ramen en banken), de Microbus (meer luxe en comfort), de Pick-up (met open laadbak), en natuurlijk de Westfalia Camper. In latere generaties kwamen daar nog speciale uitvoeringen bij, zoals de Samba met zijn panorama-ramen en chroomaccenten, en de Caravelle voor wie wat meer comfort wenste dan hippies met sandalen gewend waren.

Modelvarianten

T1 Barndoor (1950–1955) — vroegste uitvoering:

9.541 Type 2’s geproduceerd in het eerste jaar. 1,1-liter motor met 25 pk, overgenomen van de Kever-aandrijflijn. Microbus toegevoegd in mei 1950, Deluxe Microbus in juni 1951.

T1 met 1200/1500-motor (1953–1967) — evolutie:

1953: grotere 1.192cc-motor, 30 pk. 1959: volledig synchromesh-bak en motor opgewaardeerd naar 1.285cc/40 pk. 1963: nieuwe 1500-motor met 1.493cc en 51 pk DIN. 1967: overstap van 6-volt naar 12-volt elektrisch systeem — het laatste Duitse productiejaar.

Volkswagen type 1 uit 1958 met laag geplaatste knipperlichten

In 1972 voerde VW een aantal wijzigingen door aan de T2 vanwege aangescherpte veiligheidsvoorschriften. De bus werd onder meer voorzien van een nieuwe voorbumper, de knipperlichten kwamen aan de bovenzijde van het voorfront en de T2B kreeg schijfremmen en daarmee plattere wieldeksels. In 1972 is er ook nog een overgangsmodel geweest dat aangeduid werd als T2A/B. Vanaf de T2 kwam ook een versie uit met een Westfalia-dak en een variant genaamd de “Amescador” met een ander interieur en een tentje aan de achterkant.

VW Amescador

VW met Westfalia dak

T2a “Early Bay” (1967–1971) — eerste Bay Window-generatie:

Eendelige gebogen voorruit verving de gesplitste voorruit van de T1. 1,6-liter luchtgekoelde platte-vier met 47-50 pk DIN. Kogelgewricht-voorwielophanging en onafhankelijke achterwielophanging met halfassen en homokineetkoppelingen vervingen de Kever-gebaseerde swing-axle-constructie.

T2b “Late Bay” (1972–1979) — gefacelifte versie:

Vanaf 1971 schijfremmen voor en krachtigere 1,6-liter motor. Voor modeljaar 1973: verplaatste richtingaanwijzers, vierkante bumpers met kreukelzone voor verbeterde botsveiligheid. Latere Type 4-motoren beschikbaar in 1,7-, 1,8- en 2,0-liter uitvoering. Automatische transmissie, elektronische ontsteking en brandstofinjectie (VS-modellen vanaf 1975) geïntroduceerd. Tegen 1974 had de T2 zijn definitieve vorm bereikt.

Volkswagen Type 2 uit 1974

T2c 4WD-prototypes (eind jaren ’70) — experimentele variant:

Zeer laat in de ontwikkeling van de T2 werden de eerste prototypes van Type 2-busjes met vierwielaandrijving (4WD) gebouwd en getest, aangeduid als T2c.

Volkswagen Samba

Richting productie is het niet moeilijk om te geloven dat de aerodynamica van de eerste prototypes te wensen over liet, maar met behulp van de windtunnel werd het ontwerp geoptimaliseerd onder andere door het splitsen van de voorruit en daklijn in een V-vorm. In 1949 ging de Volkswagen bus Type 2 in productie en er werden twee modellen gebouwd: de Kombi (met twee zijramen en midden-en achterbanken die gemakkelijk konden worden verwijderd) en de Commercial. In 1950 werd hier de Microbus aan toegevoegd, samen met de Deluxe Microbus in juni 1951.

Interieur van een Volkswagen bus T2 uit 1965

Concurrenten

Als een van de voorlopers van de moderne cargo- en personenbusjes riep de Type 2 forward-control concurrenten in het leven in de Verenigde Staten, waaronder de Ford Econoline, de Dodge A100 en de Chevrolet Corvair 95 Corvan — de laatste nam de achterin-gemonteerde configuratie over. Europese concurrentie omvatte de Renault Estafette en de Ford Transit. De Citroën H Van ging de VW echter drie jaar voor.

• Citroën H Van (drie jaar eerder geïntroduceerd)
• Ford Transit (vanaf 1965)
• Renault Estafette
• Chevrolet Corvair 95 Corvan (overnam de RR-layout)

Opvolgend model

De T2 werd in Europa en de VS in 1979 vervangen door de T3 Transporter — de eerste generatie met optionele waterkoeling en vierwielaandrijving. In Brazilië en Mexico bleef de T2 echter nog decennialang in productie, met de Braziliaanse productie die pas eind 2013 eindigde, gevolgd door een laatste batch campers voor de Britse importeur Danbury begin 2014.