Mazda Cosmo Sport / 110S (1967-1972)

De Mazda Cosmo (110S) was een grand touring coupé die werd gebouwd door de Mazda Motor Corporation tussen 1967 en 1972. De Cosmo was een baanbrekend model voor Mazda want het model lanceerde succesvol de wankelmotor van het bedrijf. De laatste generatie van het model diende als Mazda’s vlaggenschip voertuig in Japan en werd verkocht als de Eunos Cosmo via haar luxe divisie Eunos in Japan.

Mazda Cosmo met wankelmotor uit 1971

Geschiedenis en achtergrond

De Mazda Cosmo Sport, in het buitenland verkocht als de 110S, was ’s werelds eerste in serie geproduceerde sportwagen aangedreven door een tweerotor rotatiemotor. Hij werd onthuld aan het publiek op de Tokyo Motor Show in oktober 1963. Toen Mazda-president Tsuneji Matsuda het prototype de showruimte inreed was dat voor iedereen een verrassing.

De ontwikkeling van de rotatiemotor begon bij Mazda in 1961 en leverde de volgende zes jaar niets anders op dan problemen en tegenslagen. Het ernstigste was het verschijnen van krasmarkeringen op de binnenwanden van de rotorbehuizing. Deze markeringen stonden bij Mazda-ingenieurs bekend als de “nagels van de duivel” en verschenen altijd na een bepaalde gebruiksperiode.

Mazda zag rotatiemotorvermogen als de toekomst — “Een nieuw tijdperk breekt aan in de wereld van de automobielentechnologie!” riepen de advertenties die het debuut van de Cosmo in 1967 begeleidden — en bleef rotatiemotorauto’s produceren tot 2012, met name de RX-7 FD en de futuristische RX-8.

Volledig onafhankelijke ophanging en een laag gewicht over de vooras zorgden ervoor dat het rijgedrag overeenkwam met de prestaties. Kosmos werden ook ingeschreven voor langeafstandsraces zoals de Marathon de la Route, een 82-uursrace op de Nürburgring om de wereld te laten zien dat Mazda echt iets bijzonders in handen had.

De eerste Mazda met de naam Cosmo was de 110S en deze was bestemd voor de export. Er werden tachtig pre-productie Cosmo exemplaren geproduceerd. Twintig voor de Mazda testafdeling en zestig voor de dealers om te testen tussen 1965 en 1966. Volledige productie begon in mei 1967 en duurde tot 1972. Het model werd met de hand gebouwd met een snelheid van slechts ongeveer een auto per dag, maar toch werden er in totaal 1.519 afgeleverd waarvan 343 Series I en 1176 Series II auto’s.

Mazda Cosmo uit 1971

Design en interieur

De Cosmo was in 1967 radicaal futuristisch — laag, sierlijk en met een silhouet dat meer aan een straaljager deed denken dan aan een productieauto. De lange neus, de hoog lopende achterkant en de compacte tweezits cabine gaven hem een tijdloze elegantie die tot op de dag van vandaag bewondering wekt.

Voor betrouwbaarheid bestond het ontsteking-systeem uit een paar spoelen en verdelers — één voor de eerste bougies en één voor de tweede bougies. Zonder heen-en-weerbewegende zuigers kon de motor veilig tot 7.000 rpm draaien. Op dat punt produceerde hij 110 pk, waarnaar wordt verwezen in de 110S typenaam voor de exportmodellen.

Mazda koos ervoor om de naam “Cosmo” te gebruiken, als gevolg van internationale culturele fascinatie voor de Space Race, daarnaast wilde Mazda de revolutionaire wankelmotor in de markt zetten met een focus op toekomstige ontwikkelingen en technologie. In deze oude Cosmo-modellen draaide de wankelmotor makkelijk op 9000 toeren.

Interieur van de Cosmo

Modelvarianten

Serie I (1967–1968)

De serie I/L10A Cosmo werd aangedreven door een twee 0810-rotor motor met 982 cc cilinderinhoud die ongeveer 110 PK leverde en werd bediend via een 4-versnellingsbak. Het model stond op 14 inch wielen met schijfremmen voor en trommelremmen achter. De topsnelheid lag rond de 185 km/u.

Serie II (1968–1972)

De Serie II/L10B kwam in juli 1968 op de markt. Het had een sterkere 128 PK motor, betere remmen, 15 inch wielen en een handgeschakelde 5-versnellingsbak . Daarnaast werd deze versie bija 40 cm langer dan de Serie I. Dit model haalde een top van 193 km/u. Grootste optische verschil was aan de voorzijde met een grotere grille onder de voorste bumper met twee extra openingen aan elke kant. Van de Serie II werden er slechts 1176 gemaakt.

CD Cosmo

In 1975 kwam Mazda met de tweede generatie van de Cosmo welke vervolgens vier jaar werd geproduceerd. Het model was bekend als de CD Cosmo AP (Anti-Pollution) in Japan, en werd internationaal verkocht als de Mazda RX-5. In sommige exportmarkten werd de versie met cilinder-motor verkocht onder de naam “Mazda 121”.

Mazda Cosmo AP uit 1975

In de VS werd de naam “Cosmo” gevoerd tot 1978, waarna het model werd vervangen door de Mazda RX-7, ook met wankelmotor. De CD Cosmo/RX-5 werd gepositioneerd als een luxe auto waarvan het sedan coupé model de “Landau” werd genoemd.

Deze versie kreeg een klein achter zijraam en gewatteerde vinyl dakbedekking wat leek te zijn afgekeken van de Lincoln Continental uit de jaren zeventig. Het model was ook beschikbaar als een fastback, maar geen van beide modellen verkocht internationaal erg goed. Het model was echter een groot succes in Japan, waar in het eerste jaar alleen al meer dan 55.000 exemplaren werden verkocht.

Mazda Cosmo Landau

Concurrenten

De Cosmo had in zijn prijsklasse en met zijn unieke technologie vrijwel geen directe concurrent. Zijn dichtstbijzijnde rivalen in het internationale sportwagensegment waren:

• Porsche 911 (duurder maar direct vergelijkbaar qua concept)
• Toyota 2000 GT (Japanse concurrent, zeldzamer)
• Lotus Elan (Brits, vergelijkbaar segment)
• Alfa Romeo Giulia Sprint GTA

Opvolgend model

In 1975 debuteerde een tweede generatie Cosmo — in de VS onze RX-5 — en was in het eerste jaar in Japan een enorm succes. Derde en vierde generaties van de Cosmo duurden tot het midden van de jaren negentig. De directe opvolger als Mazda’s halo-model was de RX-7, geïntroduceerd in 1978, die de Cosmo-filosofie — een lichte, wendbare rotatiesportwagen — naar een wereldwijd publiek bracht.