MAZDA 323 (1963 - 2003)

De Mazda 323 werd in Japan verkocht als de Mazda Familia, maar in andere landen ook wel onder de naam Mazda 1000 en de Mazda protege. Het was een kleine familie auto die werd gebouwd tussen 1963 en 2003. De Familia werd vervangen door de Mazda3/Axela in 2004. In Europa werden alle modellen vanaf 1979 323 genoemd.

Mazda Familia uit 1967

Geschiedenis en achtergrond

De Mazda 323 was jarenlang één van de belangrijkste modellen van Mazda. Het model verscheen in 1977 als opvolger van de Familia en groeide uit tot een wereldwijde bestseller. In sommige markten bleef de naam Familia overigens gewoon bestaan, terwijl Europa en andere exportmarkten vooral de naam 323 leerden kennen.

De 323 kwam op de markt in een periode waarin Japanse auto’s steeds populairder werden dankzij hun betrouwbaarheid, lage verbruik en scherpe prijsstelling. Mazda wist zich daarbij te onderscheiden met een sportiever karakter dan veel concurrenten. De eerste generaties waren eenvoudige maar degelijke compacte auto’s, terwijl latere modellen steeds moderner, luxer en sneller werden.

Vooral in de jaren tachtig en negentig groeide de 323 uit tot een bekende verschijning op Europese wegen. De auto was leverbaar in allerlei carrosserievarianten, van praktische hatchbacks tot sportieve GT-modellen en zelfs vierwielaangedreven rallyachtige uitvoeringen. Daarmee kreeg de brave gezinsauto ineens een verrassend ruig randje.

De 323 bleef in productie tot 2003, waarna de Mazda3 het stokje overnam. Toch heeft de 323 nog steeds een trouwe schare liefhebbers, vooral dankzij de sportieve GTX- en GT-R-versies.

Voorzijde klassieke Mazda Familia

Design en interieur

Het design van de Mazda 323 veranderde sterk per generatie. De eerste modellen uit de jaren zeventig waren strak en hoekig, typisch voor die periode. In de jaren tachtig kregen de modellen een moderner en aerodynamischer uiterlijk, terwijl de jaren negentig juist rondere en vriendelijkere vormen brachten.

De bekendste generaties zijn waarschijnlijk de BF en BG-series. Vooral de BG uit eind jaren tachtig valt op door zijn opvallende hatchbackvorm en slimme verpakking. Sommige uitvoeringen hadden zelfs inklapbare koplampen — altijd een pluspunt op de klassiekerparkeerplaats.

Binnenin stond functionaliteit centraal. De dashboards waren overzichtelijk en logisch ingedeeld, precies zoals je van Japanse auto’s uit die periode verwacht. Sportieve versies kregen extra meters, sportstoelen en dikkere sturen. Luxe was niet altijd het belangrijkste doel, maar betrouwbaarheid en ergonomie des te meer. Veel 323’s hebben daardoor een interieur dat verrassend goed de tand des tijds heeft doorstaan.

Dashboard van de Mazda Familia

Modelvarianten

Eerste generatie (FA4, 1977–1980)

De eerste Familia verscheen in 1963 op de markt en was ontworpen door de jonge Giorgetto Giugiaro van Carrozzeria Bertone Bertone. De eerste commerciële versie was de twee-deurs wagen genaamd de Familia Van. Deze Van werd gevolgd door een twee-deurs sedan in april 1964 en vervolgens door een Familia Wagon, een 4-deurs sedan en een “Flat Deck” design van de sedan versies dat naar verluidt gebaseerd was op de Chevrolet Corvair. Particuliere auto’s kregen mistlampen in de grille en meer chroom. De Familia werd in andere markten verkocht als de 800. De auto gebruikt een 782 cc, “SA” viertakt aluminium inline vier-cilindermotor, ook bekend als de “White Engine”.

Mazda 323 uit 1977

Tweede generatie (BD, 1980–1985)

De nieuwe Familia met nieuwe motor komt in 1967 uit. Het model werd in sommige markten verkocht als de Mazda 1000. Een grotere 1169 cc viermotorige versie kwam later, en werd de Mazda 1200 genoemd die bestemd was voor de export. Vanaf 1970 was met model ook leverbaar met een 1.3 liter motor in de vorm van de Mazda 1300 welke in de meeste markten de 1200 verving. De sedan en coupé kregen een kleine facelift in de herfst van 1973, maar de truck en combi/van versies ondergingen weinig verandering. Later kwam Mazda met de Mitzer, wat eigenlijk een 808 was met een andere modelnaam.

Derde generatie (BF, 1985–1989)

De Familia AP werd in de meeste gebieden de 323 genoemd en debuteerde in januari 1977 als een achterwiel-aangedreven compacte auto. Het model verving zowel de Grand Familia (818) als de daaraan voorafgaande Familia (1000/1300). Er was een keuze van hatchbacks en stationwagon bodies, beide leverbaar met een drie of vijf deuren. De stationwagon/van versie kwam in juni 1978. Er waren drie Mazda motoren leverbaar: de 985 cc PC, de 1272 cc TC of de 1415 cc UC. De nieuwe Familia deelde veel onderdelen met de oudere Mazda Grand Familia. Dit was de eerste verschijning van de 323 naam die alleen voor exportmarkten werd gebruikt.

In juni 1979 onderging de 323/Familia een facelift waarbij onder andere de ronde koplampen werden vervangen door vierkante units. Het assortiment werd in 1980 vervangen door nieuwere modellen, maar de stationwagon modellen bleven in productie tot 1986.

Mazda 323 uit 1979

Vierde generatie (BG, 1989–1994)

De vierde generatie Mazda 323 BG groeide uit tot één van de bekendste en meest geliefde 323-modellen. Mazda koos voor een veel modernere en rondere vormgeving, terwijl de techniek juist sportiever werd. De BG-serie was leverbaar als hatchback, sedan en de opvallende 323F met inklapbare koplampen. Vooral de GTX en GT-R maakten indruk dankzij turbovermogen en vierwielaandrijving. Daarmee veranderde de brave gezinsauto ineens in een rallywapen voor de openbare weg. Tegenwoordig zijn vooral de GT-R’s zeldzaam geworden, mede omdat veel exemplaren enthousiast — soms iets té enthousiast — werden gebruikt.

Vijfde generatie (BA, 1994–1998)

Met de vijfde generatie Mazda 323 BA koos Mazda voor een nog vloeiender en aerodynamischer ontwerp. De scherpe lijnen verdwenen en maakten plaats voor ronde vormen die perfect pasten bij de jaren negentig. Vooral de 323F viel op door zijn lage neus en sportieve fastbacklijn. Technisch lag de nadruk meer op comfort en gebruiksgemak dan op pure sportiviteit, al bleven de rijeigenschappen uitstekend. De BA-generatie stond bekend als betrouwbaar, comfortabel en verrassend luxe voor zijn klasse. Alleen jammer dat veel exemplaren tegenwoordig harder roesten dan een vergeten fiets aan zee.

Zesde generatie (BJ, 1998–2003)

De zesde generatie Mazda 323 BJ bracht de 323 definitief richting het moderne tijdperk. Het design werd strakker en volwassener, terwijl het interieur meer comfort en veiligheid bood. Mazda richtte zich nu sterker op Europese concurrenten zoals de Volkswagen Golf en Opel Astra. Sportieve topversies zoals de GT-R verdwenen uit het gamma, maar daar kwam een verfijndere rijervaring voor terug. Vooral de 323F hatchback bleef populair dankzij zijn praktische karakter en sportieve uitstraling. Deze generatie vormde uiteindelijk de brug naar de moderne Mazda3, waarmee Mazda definitief afscheid nam van de naam 323.

Mazda Familia pickup uit 1972

Concurrenten

De Mazda 323 nam het op tegen:

• Toyota Corolla
• Honda Civic
• Nissan Sunny
• Volkswagen Golf
• Opel Kadett

Opvolgend model

De Mazda 323 werd in 2003 opgevolgd door de Mazda 3.