De Fiat X1/9 is een tweezitter sportwagen met een middenmotor die werd ontworpen door Bertone en door Fiat werd gebouwd tussen 1972 en 1982 en vervolgens door Bertone zelf tussen 1982 en 1989. Met een dwarse geplaatste motor, de versnellingsbak in het midden gemonteerd en achterwielaandrijving had het model een uitstekende handling.

Geschiedenis en achtergrond

De Fiat X1/9 ontstond in een tijd waarin de Italiaanse autobouwers niet bang waren om te experimenteren. De basis van de auto lag in de Fiat 128, maar dan met de motor verhuisd naar het midden. Fiat wilde een sportieve opvolger van de 850 Spider en werkte daarvoor samen met Bertone, dat niet alleen het ontwerp maakte, maar ook verantwoordelijk was voor de bouw.

De auto werd in 1972 gepresenteerd als een compacte, lichtgewicht tweezits sportwagen met middenmotor — iets wat tot dan toe was voorbehouden aan exotische merken. De motor kwam uit de Fiat 128, maar door de plaatsing achter de stoelen kreeg de auto een bijna perfecte gewichtsverdeling. Combineer dat met een laag gewicht van net boven de 900 kilo, en je had een recept voor puur rijplezier.

De X1/9 bleef tot 1989 in productie, wat opmerkelijk lang is voor zo’n nichemodel. In de loop der jaren evolueerde hij langzaam: meer vermogen, iets meer comfort, maar altijd trouw aan zijn basisconcept. In 1982 verdween het Fiat-logo zelfs helemaal van de auto — Bertone nam de productie volledig over en verkocht hem voortaan onder eigen naam.

De X1/9 kreeg nooit de erkenning die hij verdiende in zijn tijd, maar achteraf gezien is het een geniale mix van Italiaans design, technische slimheid en een portie eigenzinnigheid waar je alleen maar vrolijk van kunt worden.

Concept car

Het prototype werd gekenmerkt door een opvallende wigvorm en gebruikte vele stijlelementen uit de powerboot wereld. Veel esthetische kenmerken van de Autobianchi Runabout bleven duidelijk herkenbaar op de X1/9 toen deze in productie ging. De lange vlakke motorkap, de grote overhang aan de voorzijde en de aparte lijnen gaven de auto een sterk onderscheidend uiterlijk.

Eenmaal ontwikkeld voor de productie, had de tweezitter een scherpe styling met een wigvorm, pop-up koplampen en een afneembaar hardtop dakpaneel (targa top). Het model was een opvallende verschijning in de line-up van de modellen die Fiat tot dan toe had ontwikkeld.

Design en interieur

De X1/9 was pure Bertone-magic. Marcello Gandini, de man achter de Lamborghini Miura en Countach, tekende het ontwerp. Dat verklaart meteen waarom de lijnen van de X1/9 zo scherp en futuristisch ogen — hij lijkt eerder op een conceptcar dan op een betaalbare Fiat.

De wigvormige carrosserie, de intrekbare koplampen en het afneembare targa-dak gaven hem een exotische uitstraling. Ondanks zijn compacte formaat had hij twee bagageruimtes: eentje voorin en eentje achterin. Je moest er geen drie koffers in kwijt willen, maar voor een weekendje Italië in de jaren ’70 volstond het prima.

Binnenin was het typisch Italiaans: strak, functioneel en nét niet ergonomisch. De zitpositie was laag, de pedalen een beetje scheef, maar het stuurgevoel maakte alles goed. De X1/9 voelde als een kleine racewagen voor op de openbare weg. Het dashboard kreeg in de loop der jaren een paar updates, maar bleef eenvoudig en gericht op de bestuurder.

De monocoque body werd geproduceerd in de Bertone-fabriek in Turijn en vervolgens vervoerd naar de Fiat Lingotto fabriek voor de eindassemblage. In 1982, kort na de introductie van de Fiat 1500, werd de complete productie overgenomen door Bertone en kreeg de auto de naam Bertone X1/9. De laatste productie modellen werden verkocht onder de naam ‘Gran Finale’ in de periode 1989 – 1990.

Modelvarianten

Gedurende zijn lange leven verschenen er meerdere versies van de X1/9. De vroege modellen uit de jaren zeventig werden door Fiat verkocht, later kwamen de Bertone X1/9-modellen met luxere afwerking en iets meer vermogen. Er waren ook speciale uitvoeringen zoals de X1/9 Lido, Gran Finale, en enkele sportieve versies met subtiele aerodynamische aanpassingen.

Het topmodel was de Bertone X1/9 1500 Gran Finale. Deze had de 1.5-liter viercilinder met 85 pk en 115 Nm koppel, goed voor een topsnelheid van 190 km/u en een 0–100 km/u sprint in ongeveer 10,5 seconden. Geen raket, maar dankzij de middenmotor en het lage gewicht voelde hij sneller dan hij op papier was. En laten we eerlijk zijn: met het dak eraf en het motorgeluid achter je oren had je geen stopwatch nodig om plezier te meten.

Concurrenten

De Fiat X1/9 nam het op tegen auto’s als de Triumph Spitfire, MG Midget, Matra Bagheera en Porsche 914. Hij zat daar qua prijs mooi tussenin, maar qua rijplezier stond hij verrassend dicht bij de Porsche. Bovendien bood de Fiat een modernere constructie en betere balans dan de meeste Britse roadsters, die op dat moment al wat ouderwets aanvoelden.

De X1/9 kreeg geen directe opvolger. Fiat probeerde het in de jaren ’90 nog eens met de Barchetta, maar die was voorwielaangedreven en meer cruiser dan pure rijdersauto. De geest van de X1/9 – licht, scherp en middenmotor – keerde eigenlijk pas echt terug in de Lotus Elise en later de Fiat Abarth 124 Spider, al zijn die technisch heel anders.

MODELINFORMATIE

PRESTATIES TOPMODEL

Garages en specialisten

• Hier kan uw bedrijf staan
• Speed 8 Classics - Mallespecialist
• Stalling Bollenstreek - Voorhoutspecialist
• Stoffeerderij C. van Straaten en Zn. - Woerdenspecialist
• Ten Cate - Amsterdamspecialist
• Tony de Bruijn bekledingen - Roosendaalspecialist
• Witmer & Odijk - Warmondspecialist

Clubs, fora en verenigingen

• Fiat 124 Sport Spider Club
• Fiat 500 Club
• Fiat 600 Club Nederland
• Fiat Bertone X1/9 Club Nederland
• Fiat Club België
• Fiat Club Nederland
• Fiat Panda Club Nederland
• Fiat Topolino Club
• Koninklijke Nederlandse Automobiel Club
• Oldtimer en Classic Car Club Heel
• Topolino Club Nederland
• Veenendaalse Oldtimer Club
• Vlaamse Vehikel Klub

Ook interessant

• 

  Jerry Seinfeld doet een paar Porsches weg

• 

  Gilmore Car Museum

• 

  Let op wat je tankt in het buitenland. E10 gevaar!