BMW 3.0 CS / CSi / CSL (E9)

De BMW 3.0 CS / CSi / CSL (E9) is een platform voor coupé modellen en de voorloper van de BMW 6-serie. Deze modellen werden gebouwd tussen 1967 en met 1975 en telden verschillende versies die allemaal de motor voorin hadden liggen in combinatie met aandrijving op de achterwielen.

De vroegere BMW-coupés van na de Tweede Wereldoorlog waren uitgerust met grote achtcilinder motoren en met voornamelijk handgebouwde carrosserieën. Hierdoor vielen deze modellen in een prijsklasse die hen slechts bereikbaar maakte voor enkele welgestelden. De nieuwe coupés waren scherper geprijsd en hadden daardoor een groter koperspubliek.

BMW 3.0 Csi uit 1974

Geschiedenis en achtergrond

Het koetswerk van de E9 werd gebouwd door Karmann. Als racewagen was de E9 zeer succesvol in het European Touring Car Championship en de Deutsche Rennsport Meisterschaft, met name het 3.0 CSL-homologatiemodel. In vroeg 1971 werd BMW Motorsport GmbH opgericht om de racepogingen van de fabriek te beheren. Een speciaal verbeterde versie van de krachtige E9 Coupé werd vervolgens ontwikkeld met het oog op het volledig benutten van de Group 2-reglementen.

Wilhelm Hofmeister tekende het ontwerp van de auto en creëerde de unieke vorm van de C-stijl, later bekend als “The Hofmeister kink.” Hij maakte een gestroomlijnde carrosserie met een voorwaarts hellend frontgedeelte met vier koplampen en een zwarte grille.

BMW 2800 CS

In december 1968 startte BMW de productie van de 2800 CS coupés met zescilinder, vlak na die van de sedans. Het jaar erna was dit model ook leverbaar met een automaat, wat de prestaties nauwelijks verminderde. De auto haalde met gemak de 200 km/u en sprintte in ongeveer 10 seconden naar de 100 km/u. Voor liefhebbers met een dynamische rijstijl was er nu ook een BMW coupé binnen handbereik.

BMW E9 zonder b-stijl

Van de nieuwe coupé met zescilinder motor werden in het eerste jaar 3.400 exemplaren verkocht. Parallel daaraan werd voor klanten met minder vermogenseisen de viercilinder coupé in oude vorm nog gewoon doorgebouwd, maar hier werden er nog geen 1000 van weggezet.

In februari 1970 werd de productie van dit model, dat de laatste twee jaar alleen nog werd geleverd als 2000 CS of 2000 C automaat, gestaakt. Naast de automaatversie liet BMW in de herfst van 1969 ook een speciaal voor de USA-markt gemodificeerde variant van de 2,8-liter coupé bouwen, die ook met handbak of automaat leverbaar was. In juli 1970 stond de teller op een record van 5.242 verkochte exemplaren en de productie werd voortgezet, met een nog aantrekkelijker model.

BMW 3.0 CS

Het nieuwe topmodel, dat in maart 1971 in Genève werd gepresenteerd, had BMW voorzien van een 3 liter zescilinder motor met een vermogen van 180 PK en meer koppel. Er waren rond die tijd niet veel autofabrikanten die deze mate van luxe coupés in combinatie met een dergelijk motorvermogen konden bieden. Concurrentie voor deze 3.0 CS moest toch meer gezocht worden in de sportievere Engelse of Italiaanse merken.

De 3.0 CS was door zijn exclusiviteit en zijn stijgende prijs zeker geen allemans-auto en het model kreeg steeds meer aanzien als topmodel van BMW en werd het meer en meer gezien als een auto voor ’the lucky few’. De koopinteresse voor deze Gran Turismo beperkte zich dan ook tot een relatief kleine kring van gefortuneerde liefhebbers. En BMW was nog niet klaar met deze serie.

Naast de 3.0 CS kwam in 1972 de 200 PK sterke BMW 3.0 CSi coupé op de markt. Dit model, met een topsnelheid van 220 km/u en elke vorm denkbare luxe, zoals elektrische ramen en airconditioning, werd uitsluitend met een sportieve handgeschakelde vierversnellingsbak aangeboden. Van de BMW 3.0 CSi met rechts stuur werden slechts 207 exemplaren gebouwd en van het model met carburateurmotor slechts 215 exemplaren. Dit zijn dan ook exemplaren waar verzamelaars op azen.

BMW E9

Een zuinige BMW E9

De oliecrisis van het begin van de jaren zeventig ging natuurlijk ook niet ongemerkt aan de Duitse autobouwer voorbij en BMW bood vanaf juni 1974 de coupé ook nog aan in een zuinige 2,5 liter variant: de BMW 2.5 CS. De BMW 2.5 CS en 2.5 CSA Verkochten echter matig en maakt ze tegenwoordig tot de zeldzaamste modellen van deze serie.

Inmiddels was de BMW coupé ook op het circuit succesvol geworden. Uit de elegante feminiene wagen van 1966 was een racewagen van het zuiverste water ontstaan. Specialisten voor race- en rallyvoertuigen, zoals de firma’s Alpina en Schnitzer, brachten al in de vroege jaren zeventig met succes enkele 2800 CS coupés voor privérijders op het circuit.

De grote, tot op heden legendarische successen werden pas bereikt nadat BMW was begonnen met de productie van de snelste BMW coupé: de 3.0 CSL. Na 1974 werd het E9 platform vervangen door het E24 platform.

Design en interieur

Dankzij de raamloze deuren werd de E9 beschouwd als een nep-cabriolet. Met alle ramen naar beneden was er geen B-stijl tussen de A- en C-stijlen. De E9 was een van de mooiste coupés van zijn tijd — lang, laag en elegant, met de kenmerkende BMW-grilles als gezicht en een daklijn die soepel overliep in een korte staart. Giorgetto Giugiaro had voor de 3200 CS — de directe voorloper — het eerste ontwerp gemaakt, en hoewel Hofmeister de definitieve E9 tekende, was Giugiaro’s invloed zichtbaar.

Het interieur combineerde sportiviteit met luxe: houten afwerking, leer, een klein sportief stuurwiel en een instrumentenpaneel dat de rijder centraal stelde. De 3.0 CSL was anders: gestript, kaal en compromisloos.

E9 modelvarianten

• BMW 2800 CS (1968 – 1971) – (2-deurs coupé, 2788cc blok met 168 PK, 1290 kg), eerste E9, Karmann-carrosserie, 9.399 gebouwde exemplaren
• BMW 3.0 CS (1971 – 1975) – (2-deurs coupé, 2986cc blok met 177 PK, 1400 kg), ca. 11.063 gebouwde exemplaren
• BMW 3.0 CSA (automaat) – (2-deurs coupé, 2986cc blok met 177 PK, 1165 kg), ZF 3-baks automaat, ca. 5.000 exemplaren
• BMW 3.0 CSi (1972 – 1975) – (2-deurs coupé, 2986cc blok met 200 PK, 1374 kg), met elektronische brandstofinjectie, ca. 8.200 gebouwde exemplaren
• BMW 3.0 CSL (1971 – 1973) – (2-deurs coupé, 3003cc blok met 197 PK, 1270 kg), homologatiespecial, 1.265 gebouwde exemplaren. De “L” in de aanduiding stond voor leicht (licht), in tegenstelling tot andere BMW-aanduidingen waar het lang betekende
• BMW 2.5 CS (1971 – 1975) – (2-deurs coupé, 2495cc blok met 148 PK, 1400 kg), reactie op de oliecrisis van 1973, slechts 874 gebouwde exemplaren

Concurrenten

De E9 was BMW’s antwoord op de grote Europese GT-coupés. Directe concurrenten waren:

• Mercedes-Benz 350 SL / 450 SLC
• Jaguar XJ-S (late periode)
• Ford Capri RS (als raceconcurrent van de CSL)
• Alfa Romeo Montreal

Opvolgend model E9

Het E9-gamma werd vervangen door de E24 6-serie. De E24 was groter, comfortabeler en beschikbaar met nog grotere zescilindermotoren — maar velen beschouwen de E9 nog steeds als de mooier geproportioneerde van de twee. De erfenis van de E9 leeft voort in de BMW 8-serie en de moderne 3.0 CSL-eerbetoonversie van 2023